Śāstrīya Śraddhā
Śrīla Prabhupāda
BooksLecturesLettersBack to GodheadDiariesPhotos
BooksLecturesAudioSearchAbout
More
PhotosBhajansPersons
Śrīla Prabhupāda
Śrīla PrabhupādaBooksLecturesLettersBack to GodheadDiariesPhotos
BooksLecturesAudioSearchAbout
More
PhotosBhajansPersons
LibraryUpanishadsYājñavalkya UpaniṣadPassage 2
Yājñavalkya Upaniṣad

Passage 2.1

Contents

Text

अथ हैनमत्रिः पप्रच्छ याज्ञवल्क्यं यज्ञोपवीती

कथं ब्राह्मण इति । स होवाच याज्ञवल्क्य इदं

प्रणवमेवास्य तद्यज्ञोपवीतं य आत्मा । प्राश्याचम्यायं

विधिरथ वा परिव्राड्विवर्णवासा मुण्डोऽपरिग्रहः शुचिरद्रोही

भैक्षमाणो ब्रह्म भूयाय भवति । एष पन्थाः

परिव्राजकानां वीराध्वनि वाऽनाशके वापां प्रवेशे

वाग्निप्रवेशे वा महाप्रस्थाने वा । एष पन्था ब्रह्मणा

हानुवित्तस्तेनेति स संन्यासी ब्रह्मविदिति । एवमेवैष भगवन्निति

वै याज्ञवल्क्य । तत्र परमहंसा नाम संवर्तकारुणि-

श्वेतकेतुदूर्वासऋभुनिदाघदत्तात्रेयशुकवामदेव-

हारीतकप्रभृतयोऽव्यक्तलिङ्गाऽव्यक्ताचारा अनुन्मत्ता

उन्मत्तवदाचरन्तः परस्त्रीपुरपराङ्मुखास्त्रिदण्डं

कमण्डलुं भुक्तपात्रं जलपवित्रं शिखां यज्ञोपवीतं

बहिरन्तश्चेत्येतत्सर्वं भूः स्वाहेत्यप्सु परित्यज्यात्मान-

मन्विच्छेत् । यथा जातरूपधरा निर्द्वन्द्वा निष्परिग्रहा-

स्तत्त्वब्रह्ममार्गे सम्यक्सम्पन्नाः शुद्धमानसाः

प्राणसन्धारणार्थं यथोक्तकाले विमुक्तो भैक्षमाचर-

न्नुदरपात्रेण लाभालाभौ समौ भूत्वा करपात्रेण वा

कमण्डलूदकपो भैक्षमाचरन्नुदरमात्रसंग्रहः

पात्रान्तरशून्यो जलस्थलकमण्डलुरबाधकरहःस्थल-

निकेतनो लाभालाभौ समौ भूत्वा शून्यागारदेवगृह-

तृणकूटवल्मीकवृक्षमूलकुलालशालाग्निहोत्रशालानदी-

पुलुनगिरिकुहरकोटरकन्दरनिर्झरस्थण्डिलेष्वनिकेतनिवास्य-

प्रयत्नःशुभाशुभकर्मनिर्मूलनपरः संन्यासेन

देहत्यागं करोति स परमहंसो नामेति । आशाम्बरो न

नमस्कारो न दारपुत्राभिलाषी लक्ष्यालक्ष्यनिर्वर्तकः

परिव्राट् परमेश्वरो भवति । अत्रैते श्लोका भवन्ति ।

यो भवेत्पूर्वसंन्यासी तुल्यो वै धर्मतो यदि ।

तस्मै प्रणामः कर्तव्यो नेतराय कदाचन ॥ १॥

Transliteration

atha hainamatriḥ papraccha yājñavalkyaṃ yajñopavītī

kathaṃ brāhmaṇa iti | sa hovāca yājñavalkya idaṃ

praṇavamevāsya tadyajñopavītaṃ ya ātmā | prāśyācamyāyaṃ

vidhiratha vā parivrāḍvivarṇavāsā muṇḍo'parigrahaḥ śuciradrohī

bhaikṣamāṇo brahma bhūyāya bhavati | eṣa panthāḥ

parivrājakānāṃ vīrādhvani vā'nāśake vāpāṃ praveśe

vāgnipraveśe vā mahāprasthāne vā | eṣa panthā brahmaṇā

hānuvittasteneti sa saṃnyāsī brahmaviditi | evamevaiṣa bhagavanniti

vai yājñavalkya | tatra paramahaṃsā nāma saṃvartakāruṇi-

śvetaketudūrvāsaṛbhunidāghadattātreyaśukavāmadeva-

hārītakaprabhṛtayo'vyaktaliṅgā'vyaktācārā anunmattā

unmattavadācarantaḥ parastrīpuraparāṅmukhāstridaṇḍaṃ

kamaṇḍaluṃ bhuktapātraṃ jalapavitraṃ śikhāṃ yajñopavītaṃ

bahirantaścetyetatsarvaṃ bhūḥ svāhetyapsu parityajyātmāna-

manvicchet | yathā jātarūpadharā nirdvandvā niṣparigrahā-

stattvabrahmamārge samyaksampannāḥ śuddhamānasāḥ

prāṇasandhāraṇārthaṃ yathoktakāle vimukto bhaikṣamācara-

nnudarapātreṇa lābhālābhau samau bhūtvā karapātreṇa vā

kamaṇḍalūdakapo bhaikṣamācarannudaramātrasaṃgrahaḥ

pātrāntaraśūnyo jalasthalakamaṇḍalurabādhakarahaḥsthala-

niketano lābhālābhau samau bhūtvā śūnyāgāradevagṛha-

tṛṇakūṭavalmīkavṛkṣamūlakulālaśālāgnihotraśālānadī-

pulunagirikuharakoṭarakandaranirjharasthaṇḍileṣvaniketanivāsya-

prayatnaḥśubhāśubhakarmanirmūlanaparaḥ saṃnyāsena

dehatyāgaṃ karoti sa paramahaṃso nāmeti | āśāmbaro na

namaskāro na dāraputrābhilāṣī lakṣyālakṣyanirvartakaḥ

parivrāṭ parameśvaro bhavati | atraite ślokā bhavanti |

yo bhavetpūrvasaṃnyāsī tulyo vai dharmato yadi |

PreviousPassage 1.1NextVerse 2.2

tasmai praṇāmaḥ kartavyo netarāya kadācana || 1||