Passage 2.1
ContentsText
अथ हैनमत्रिः पप्रच्छ याज्ञवल्क्यं यज्ञोपवीती
कथं ब्राह्मण इति । स होवाच याज्ञवल्क्य इदं
प्रणवमेवास्य तद्यज्ञोपवीतं य आत्मा । प्राश्याचम्यायं
विधिरथ वा परिव्राड्विवर्णवासा मुण्डोऽपरिग्रहः शुचिरद्रोही
भैक्षमाणो ब्रह्म भूयाय भवति । एष पन्थाः
परिव्राजकानां वीराध्वनि वाऽनाशके वापां प्रवेशे
वाग्निप्रवेशे वा महाप्रस्थाने वा । एष पन्था ब्रह्मणा
हानुवित्तस्तेनेति स संन्यासी ब्रह्मविदिति । एवमेवैष भगवन्निति
वै याज्ञवल्क्य । तत्र परमहंसा नाम संवर्तकारुणि-
श्वेतकेतुदूर्वासऋभुनिदाघदत्तात्रेयशुकवामदेव-
हारीतकप्रभृतयोऽव्यक्तलिङ्गाऽव्यक्ताचारा अनुन्मत्ता
उन्मत्तवदाचरन्तः परस्त्रीपुरपराङ्मुखास्त्रिदण्डं
कमण्डलुं भुक्तपात्रं जलपवित्रं शिखां यज्ञोपवीतं
बहिरन्तश्चेत्येतत्सर्वं भूः स्वाहेत्यप्सु परित्यज्यात्मान-
मन्विच्छेत् । यथा जातरूपधरा निर्द्वन्द्वा निष्परिग्रहा-
स्तत्त्वब्रह्ममार्गे सम्यक्सम्पन्नाः शुद्धमानसाः
प्राणसन्धारणार्थं यथोक्तकाले विमुक्तो भैक्षमाचर-
न्नुदरपात्रेण लाभालाभौ समौ भूत्वा करपात्रेण वा
कमण्डलूदकपो भैक्षमाचरन्नुदरमात्रसंग्रहः
पात्रान्तरशून्यो जलस्थलकमण्डलुरबाधकरहःस्थल-
निकेतनो लाभालाभौ समौ भूत्वा शून्यागारदेवगृह-
तृणकूटवल्मीकवृक्षमूलकुलालशालाग्निहोत्रशालानदी-
पुलुनगिरिकुहरकोटरकन्दरनिर्झरस्थण्डिलेष्वनिकेतनिवास्य-
प्रयत्नःशुभाशुभकर्मनिर्मूलनपरः संन्यासेन
देहत्यागं करोति स परमहंसो नामेति । आशाम्बरो न
नमस्कारो न दारपुत्राभिलाषी लक्ष्यालक्ष्यनिर्वर्तकः
परिव्राट् परमेश्वरो भवति । अत्रैते श्लोका भवन्ति ।
यो भवेत्पूर्वसंन्यासी तुल्यो वै धर्मतो यदि ।
तस्मै प्रणामः कर्तव्यो नेतराय कदाचन ॥ १॥
Transliteration
atha hainamatriḥ papraccha yājñavalkyaṃ yajñopavītī
kathaṃ brāhmaṇa iti | sa hovāca yājñavalkya idaṃ
praṇavamevāsya tadyajñopavītaṃ ya ātmā | prāśyācamyāyaṃ
vidhiratha vā parivrāḍvivarṇavāsā muṇḍo'parigrahaḥ śuciradrohī
bhaikṣamāṇo brahma bhūyāya bhavati | eṣa panthāḥ
parivrājakānāṃ vīrādhvani vā'nāśake vāpāṃ praveśe
vāgnipraveśe vā mahāprasthāne vā | eṣa panthā brahmaṇā
hānuvittasteneti sa saṃnyāsī brahmaviditi | evamevaiṣa bhagavanniti
vai yājñavalkya | tatra paramahaṃsā nāma saṃvartakāruṇi-
śvetaketudūrvāsaṛbhunidāghadattātreyaśukavāmadeva-
hārītakaprabhṛtayo'vyaktaliṅgā'vyaktācārā anunmattā
unmattavadācarantaḥ parastrīpuraparāṅmukhāstridaṇḍaṃ
kamaṇḍaluṃ bhuktapātraṃ jalapavitraṃ śikhāṃ yajñopavītaṃ
bahirantaścetyetatsarvaṃ bhūḥ svāhetyapsu parityajyātmāna-
manvicchet | yathā jātarūpadharā nirdvandvā niṣparigrahā-
stattvabrahmamārge samyaksampannāḥ śuddhamānasāḥ
prāṇasandhāraṇārthaṃ yathoktakāle vimukto bhaikṣamācara-
nnudarapātreṇa lābhālābhau samau bhūtvā karapātreṇa vā
kamaṇḍalūdakapo bhaikṣamācarannudaramātrasaṃgrahaḥ
pātrāntaraśūnyo jalasthalakamaṇḍalurabādhakarahaḥsthala-
niketano lābhālābhau samau bhūtvā śūnyāgāradevagṛha-
tṛṇakūṭavalmīkavṛkṣamūlakulālaśālāgnihotraśālānadī-
pulunagirikuharakoṭarakandaranirjharasthaṇḍileṣvaniketanivāsya-
prayatnaḥśubhāśubhakarmanirmūlanaparaḥ saṃnyāsena
dehatyāgaṃ karoti sa paramahaṃso nāmeti | āśāmbaro na
namaskāro na dāraputrābhilāṣī lakṣyālakṣyanirvartakaḥ
parivrāṭ parameśvaro bhavati | atraite ślokā bhavanti |
yo bhavetpūrvasaṃnyāsī tulyo vai dharmato yadi |