Khaṇḍa 5
ContentsText
पञ्चमः खण्डः
ई
(लोकत्रयादिसृष्टिः)
अथ प्रजापतिर्लोकान्सिसृक्षमाणस्तस्या एव विद्याया यानि
त्रिंशदक्षराणि तेभ्यस्त्रींॅल्लोकान् । अथ द्वे द्वे अक्षरे
ताभ्यामुभयतो दधार । तस्या एवर्चो द्वात्रिंशद्भिरक्षरै-
स्तान्देवान्निर्ममे । सर्वैरेव स इन्द्रोऽभवत् । तस्मादिन्द्रो
देवानामधिकोऽभवत् । य एवं वेद समानानामधिको भवेत् ।
(वसुरुद्रादित्यस्रुष्टिः)
तस्या एकादशभिः पादैरेकादश रुद्रान्निर्ममे । तस्या
एकादशभिरेकादशादित्यान्निर्ममे । सर्वैरेव स विष्णुरभवत् ।
तस्माद्विष्णुरादित्यानामधिकोऽभवत् । य एवं वेद समानानामधिको
भवेत् । स चतुर्भिश्चतुर्भिरक्षरैरष्टौ वसूनजनयत् ।
स तस्या आद्यैर्द्वादशभिरक्षरैर्ब्राह्मणमजनयत् ।
दशभिर्दशभिर्विट्क्षत्रे । तस्माद्ब्राह्मणो मुख्यो भवति ।
एवं तन्मुख्यो भवति य एवं वेद ।
तूष्णीं शूद्रमजनयत्तस्माच्छूद्रो निर्विद्योऽभवत् ।
(अहोरात्रसृष्टिः)
न वेदं इवा न नक्तमासीदव्यावृतम् ।
स प्रजापतिरानुष्टुभाभ्यामर्धर्चाभ्यामहोरात्रावकल्पयत् ।
(वेदछन्दस्सृष्टिः)
ततो व्यैच्छत् व्येवास्मा उच्छति । अथो तम एवापहते ।
ऋग्वेदमस्या आद्यात्पादादकल्पयत् । यजुर्द्वितीयात् ।
साम तृतीयात् । अथर्वाङ्गिरसश्चतुर्थात् यदष्टाक्षरपदा
तेन गायत्री । यदेकादशपदा तेन त्रिष्टुप् ।
यच्चतुष्पदा तेन जगती यद्द्वात्रिंशदक्षरा तेनानुष्टुप् ।
सा वा एषा सर्वाणि छन्दांसि । य इमां सर्वाणि छन्दांसि वेद ।
सर्वं जगदानुष्टुभ एवोत्पन्नमनुष्टुप्प्रतिष्ठितं
प्रतितिष्ठति यश्चैवं वेद ॥ ५॥
Transliteration
pañcamaḥ khaṇḍaḥ
ī
(lokatrayādisṛṣṭiḥ)
atha prajāpatirlokānsisṛkṣamāṇastasyā eva vidyāyā yāni triṃśadakṣarāṇi tebhyastrīṃॅllokān | atha dve dve akṣare tābhyāmubhayato dadhāra | tasyā evarco dvātriṃśadbhirakṣaraistāndevānnirmame | sarvaireva sa indro'bhavat | tasmādindro devānāmadhiko'bhavat | ya evaṃ veda samānānāmadhiko bhavet |
(vasurudrādityasruṣṭiḥ)
tasyā ekādaśabhiḥ pādairekādaśa rudrānnirmame | tasyā ekādaśabhirekādaśādityānnirmame | sarvaireva sa viṣṇurabhavat | tasmādviṣṇurādityānāmadhiko'bhavat | ya evaṃ veda samānānāmadhiko bhavet | sa caturbhiścaturbhirakṣarairaṣṭau vasūnajanayat | sa tasyā ādyairdvādaśabhirakṣarairbrāhmaṇamajanayat | daśabhirdaśabhirviṭkṣatre | tasmādbrāhmaṇo mukhyo bhavati | evaṃ tanmukhyo bhavati ya evaṃ veda | tūṣṇīṃ śūdramajanayattasmācchūdro nirvidyo'bhavat |
(ahorātrasṛṣṭiḥ)
na vedaṃ ivā na naktamāsīdavyāvṛtam | sa prajāpatirānuṣṭubhābhyāmardharcābhyāmahorātrāvakalpayat |
(vedachandassṛṣṭiḥ)
tato vyaicchat vyevāsmā ucchati | atho tama evāpahate | ṛgvedamasyā ādyātpādādakalpayat | yajurdvitīyāt | sāma tṛtīyāt | atharvāṅgirasaścaturthāt yadaṣṭākṣarapadā tena gāyatrī | yadekādaśapadā tena triṣṭup | yaccatuṣpadā tena jagatī yaddvātriṃśadakṣarā tenānuṣṭup | sā vā eṣā sarvāṇi chandāṃsi | ya imāṃ sarvāṇi chandāṃsi veda | sarvaṃ jagadānuṣṭubha evotpannamanuṣṭuppratiṣṭhitaṃ pratitiṣṭhati yaścaivaṃ veda || 5||