Śāstrīya Śraddhā
Śrīla Prabhupāda
BooksLecturesLettersBack to GodheadDiariesPhotos
BooksLecturesAudioSearchAbout
More
PhotosBhajansPersons
Śrīla Prabhupāda
Śrīla PrabhupādaBooksLecturesLettersBack to GodheadDiariesPhotos
BooksLecturesAudioSearchAbout
More
PhotosBhajansPersons
LibraryUpanishadsMaṇḍalabrāhmaṇa UpaniṣadPassage 1
Maṇḍalabrāhmaṇa Upaniṣad

Passage 1.2

Contents

Text

देहस्य पञ्चदोषा भवन्ति कामक्रोधनिःश्वासभयनिद्राः ।

तन्निरासस्तु निःसङ्कल्पक्षमालघ्वाहारप्रमादतातत्त्वसेवनम् ।

निद्राभयसरीसृपं हिंसादितरङ्गं तृष्णावर्तं

दारपङ्कं संसारवार्धिं तर्तुं सूक्ष्ममार्गमवलम्ब्य

सत्त्वादिगुणानतिक्रम्य तारमवलोकयेत् ।

भ्रूमध्ये सच्चिदानन्दतेजःकूटरूपं तारकं ब्रह्म ।

तदुपायं लक्ष्यत्रयावलोकनम् ।

मूलाधारादारभ्य ब्रह्मरन्ध्रपर्यन्तं सुषुम्ना सूर्याभा ।

मृणालतन्तुसूक्ष्मा कुण्डलिनी । ततो तमोनिवृत्तिः ।

तद्दर्शनात्सर्वपापनिवृत्तिः । तर्जन्यग्रोन्मीलितकर्णरन्ध्रद्वये

फूत्कारशब्दो जायते । तत्र स्थिते मनसि चक्षुर्मध्य नीलज्योतिः

पश्यति । एवं हृदयेऽपि । बहिर्लक्ष्यं तु नासाग्रे चतुः-

षडष्टदशद्वादशाङ्गुलीभिः क्रमान्नीलद्युतिश्यामत्व-

सदृग्रक्तभङ्गीस्फुरत्पीतवर्णद्वयोपेतं व्योमत्वं पश्यति

स तु योगी चलनदृष्ट्या व्योमभागवीक्षितुः पुरुषस्य

दृष्ट्यग्रे ज्योतिर्मयूखा वर्तन्ते । तद्दृष्टिः स्थिरा भवति ।

शीर्षोपरि द्वादशाङ्गुलिमानज्योतिः पश्यति तदाऽमृतत्वमेति ।

मध्यलक्ष्यं तु प्रातश्चित्रादिवर्णसूर्यचन्द्रवह्निज्वाला-

वलीवत्तद्विहीनान्तरिक्षवत्पश्यति ।

तदाकाराकारी भवति । अभ्यासान्निर्विकारं

गुणरहिताकाशं भवति । विस्फुरत्तारकाकारगाढ-

तमोपमं पराकाशं भवति । कालानलसमं

द्योतमानं महाकाशं भवति । सर्वोत्कृष्ट-

परमाद्वितीयप्रद्योतमानं तत्त्वाकाशं भवति ।

कोटिसूर्यप्रकाशं सूर्याकाशं भवति ।

एवमभ्यासात्तन्मयो भवति । य एवं वेद ॥ २॥

Transliteration

dehasya pañcadoṣā bhavanti kāmakrodhaniḥśvāsabhayanidrāḥ | tannirāsastu niḥsaṅkalpakṣamālaghvāhārapramādatātattvasevanam | nidrābhayasarīsṛpaṃ hiṃsāditaraṅgaṃ tṛṣṇāvartaṃ dārapaṅkaṃ saṃsāravārdhiṃ tartuṃ sūkṣmamārgamavalambya sattvādiguṇānatikramya tāramavalokayet | bhrūmadhye saccidānandatejaḥkūṭarūpaṃ tārakaṃ brahma | tadupāyaṃ lakṣyatrayāvalokanam | mūlādhārādārabhya brahmarandhraparyantaṃ suṣumnā sūryābhā | mṛṇālatantusūkṣmā kuṇḍalinī | tato tamonivṛttiḥ | taddarśanātsarvapāpanivṛttiḥ | tarjanyagronmīlitakarṇarandhradvaye phūtkāraśabdo jāyate | tatra sthite manasi cakṣurmadhya nīlajyotiḥ paśyati | evaṃ hṛdaye'pi | bahirlakṣyaṃ tu nāsāgre catuḥṣaḍaṣṭadaśadvādaśāṅgulībhiḥ kramānnīladyutiśyāmatvasadṛgraktabhaṅgīsphuratpītavarṇadvayopetaṃ vyomatvaṃ paśyati sa tu yogī calanadṛṣṭyā vyomabhāgavīkṣituḥ puruṣasya dṛṣṭyagre jyotirmayūkhā vartante | taddṛṣṭiḥ sthirā bhavati | śīrṣopari dvādaśāṅgulimānajyotiḥ paśyati tadā'mṛtatvameti | madhyalakṣyaṃ tu prātaścitrādivarṇasūryacandravahnijvālāvalīvattadvihīnāntarikṣavatpaśyati | tadākārākārī bhavati | abhyāsānnirvikāraṃ guṇarahitākāśaṃ bhavati | visphurattārakākāragāḍhatamopamaṃ parākāśaṃ bhavati | kālānalasamaṃ dyotamānaṃ mahākāśaṃ bhavati | sarvotkṛṣṭaparamādvitīyapradyotamānaṃ tattvākāśaṃ bhavati | koṭisūryaprakāśaṃ sūryākāśaṃ bhavati | evamabhyāsāttanmayo bhavati | ya evaṃ veda || 2||

PreviousPassage 1.1NextPassage 1.3