prose.002

यथैष देवदत्तो यष्ट्या च ताड्यमानो नैवैति ।

एवमिष्टापूर्तकर्मशुभाशुभैर्न लिप्यते । यथा

कुमारको निष्काम आनन्दमभियाति । तथैष देवः

स्वप्न आनन्दमभियाति वेद एव परं ज्योतिः । ज्योतिषामा

ज्योतिरानन्दयत्येवमेव । तत्परं यच्चित्तं परमात्मान

मानन्दयति । शुभ्रवर्णमाजायतेश्वरात् । भूयस्तेनैव

मार्गेण स्वप्नस्थानं नियच्च्हति । जलूकाभाववद्यथा

काममाजायतेश्वरात् । तावतात्मानमानन्दयति । परसन्धि

यदपरसन्धीति । तत्परं नापरं त्यजति । तदैव कपालष्टकं

सन्धाय य एष स्तन इवावलम्बते सेन्द्रयोनिः स वेदयोनिरिति ।

अत्र जाग्रति । शुभाशुभातिरिक्तः शुभाशुभैरपि कर्मभिर्न लिप्यते ।

य एष देवोऽन्यदेवास्य संप्रसादोऽन्तर्याम्यसङ्गचिद्रूपः

पुरुषः । प्रणवहंसः परं ब्रह्म । न प्राणहंसः । प्रणवो

जीवः । आद्या देवता निवेदयति । य एवं वेद । तत्कथं निवेदयते ।

जीवस्य ब्रह्मत्वमापादयति । सत्त्वमथास्य पुरुषस्यान्तः

शिखोपवीतत्वं ब्राह्मणस्य । मुमुक्षोरन्तः शिखोपवीतधारणम् ।

बहिर्लक्ष्यमाणशिखायज्ञोपवीतधारणं कर्मिणो गृहस्थस्य ।

अन्तरुपवीतलक्षणं तु बहिस्तन्तुवदव्यक्तमन्तस्तत्त्वमेलनम् ।

न सन्नासन्न सदसद्भिन्नाभिन्नं न चोभयम् । न सभागं

न निर्भागं न चाप्युभयरूपकम् ॥

yathaiṣa devadatto yaṣṭyā ca tāḍyamāno naivaiti | evamiṣṭāpūrtakarmaśubhāśubhairna lipyate | yathā kumārako niṣkāma ānandamabhiyāti | tathaiṣa devaḥ svapna ānandamabhiyāti veda eva paraṃ jyotiḥ | jyotiṣāmā jyotirānandayatyevameva | tatparaṃ yaccittaṃ paramātmānamānandayati | śubhravarṇamājāyateśvarāt | bhūyastenaiva mārgeṇa svapnasthānaṃ niyacchati | jalūkābhāvavadyathākāmamājāyateśvarāt | tāvatātmānamānandayati | parasandhi yadaparasandhīti | tatparaṃ nāparaṃ tyajati | tadaiva kapālaṣṭakaṃ sandhāya ya eṣa stana ivāvalambate sendrayoniḥ sa vedayoniriti | atra jāgrati | śubhāśubhātiriktaḥ śubhāśubhairapi karmabhirna lipyate | ya eṣa devo'nyadevāsya saṃprasādo'ntaryāmyasaṅgacidrūpaḥ puruṣaḥ | praṇavahaṃsaḥ paraṃ brahma | na prāṇahaṃsaḥ | praṇavo jīvaḥ | ādyā devatā nivedayati | ya evaṃ veda | tatkathaṃ nivedayate | jīvasya brahmatvamāpādayati | sattvamathāsya puruṣasyāntaḥ śikhopavītatvaṃ brāhmaṇasya | mumukṣorantaḥ śikhopavītadhāraṇam | bahirlakṣyamāṇaśikhāyajñopavītadhāraṇaṃ karmiṇo gṛhasthasya | antarupavītalakṣaṇaṃ tu bahistantuvadavyaktamantastattvamelanam | na sannāsanna sadasadbhinnābhinnaṃ na cobhayam | na sabhāgaṃ na nirbhāgaṃ na cāpyubhayarūpakam ||